Ông ngoại mất ngày mùng 4 Tết. Mẹ và cậu mợ chú dì đang ở quê hết cả, hai chị em tôi gọi cho nhau khóc chẳng nói được gì.

Mấy chục năm rồi chúng tôi quen có ông bà ở quê. Bà hay ngồi trong nhà, cái giường của bà thơm thơm, lỉnh kỉnh mấy thứ khăn vấn, kẹp tóc, cái hòm của bà đầy bánh kẹo để dành. Ông lúc nào cũng thấy lúi húi ở vườn, hay xắn quần lội cầu ao, hoặc đạp xe đi phát lương cho các cụ hưu trí. Ông bà gốc nông dân chân chất, suy nghĩ quanh quẩn chỉ con cháu, họ hàng, láng giềng, tiền nong, nhưng ông bà rất thương con cháu theo kiểu của mình. Thằng cháu nội lớn đùng đi ra nắng vẫn bị bà nhắc đội mũ. Bà xuýt xoa thương mẹ tôi vất vả, hay dúi cho vài trăm nghìn mà với người ở quê là to lắm. Ông thì hay kể chuyện ngày xưa, hồi ông đi bộ đội thiếu thốn trăm bề, hồi ông đạp xe chở gạo ra tiếp tế cho mẹ tôi đang học tận Hà Nội. Lần nào về cũng sẽ có một buổi tối tôi ngồi cạnh ông hầu chuyện. Lần nào ông cũng kể về “cái Tùng Cương” nó chế bài thơ: “Con chim nó hót trên cành – Nó kêu vất vả cái ngành giao thông – Nó kêu em bé rất ngoan – Để ông xuống huyện mua giò em ăn”, chuyện “cái Tùng Ngọc” sinh vào giao thừa ở trạm y tế xã, “cái Huyền” cai sữa bố mẹ gửi về cho ông chăm. Mà lần nào nghe cũng thích.

Có điều khi có gia đình rồi, chúng tôi chỉ đi về trong ngày, cứ vội vội vàng vàng, mải lo cho bọn trẻ mà chẳng mấy chốc đã đến lúc lên xe về. Thế là chúng tôi không gần ông như trước nữa. Vậy đấy. Vẫn biết khi yêu ai hãy tận dụng từng giờ bên người đó, mà lấn bấn tôi vẫn quên mất, vẫn quen luôn có ông bà ở đó. Bây giờ tiếc nuối cũng muộn rồi.

Ông cả đời vất vả, việc vườn tược, việc làng xóm, nhất là việc chăm bà tôi sức yếu chỉ quanh quẩn trong nhà. Ông chăm bà từng li từng tí, không nề hà việc gì cả. Đến khi bà mất, ông cũng chưa được nghỉ ngơi mà lại mắc bệnh hiểm nghèo. Bệnh tật đúng là chẳng chừa ai. Ông sống điều độ, khỏe mạnh, tám chục năm luôn chân luôn tay làm việc, thế mà cái bệnh nan y bỗng nhiên lại tới hành ông.

Ông mất. Ngôi nhà không có bóng dáng ông đã khác hẳn. Không còn gọn gàng tinh tươm nữa. Vắng mùi thuốc lào. Vắng tiếng ông quen thuộc. Chỉ còn cái áo khoác màu bộ đội của ông treo cạnh cửa sổ. Không có ông bà, nơi này không còn giống quê ngoại chúng tôi quen về nữa.

Buổi sáng ngày đưa ông đi, trời mưa phùn ướt sân, ướt con đường dài đằng đẵng ra nghĩa trang làng. Mẹ khóc, cậu khóc, dì khóc. Nỗi đau xót lớn nhất đời là khi mồ côi. Cơn mơ sợ hãi nhất thời thơ ấu là không còn thấy cha mẹ ở bên nữa.

Và sợi dây thắm thiết cuối cùng nối tôi với quê ngoại cũng đã ngắt lìa.

Nghĩa là Tết đến gần lắm rồi. Nghĩ đến Tết tôi thấy ngại vô cùng. Tôi lười, ưa hưởng thụ và rất ngại đám đông. Tôi không thích những ngày dài cắm mặt vào bếp chuẩn bị các món ăn cho mấy ngày Tết. Tôi ngại nhà đông người, rót nước, rửa chén, rồi lại rót nước, rửa chén mấy ngày liền. Ngại những bữa ăn tất niên và tân niên mà mình luôn phải rửa bát. Tôi không thích nhìn thấy những hộp bánh kẹo giông giống nhau ở mỗi nhà, đặc biệt nếu nhìn thấy mứt thì ngấy không muốn nhìn lại luôn. Tôi thích như hồi bé hai chị em được dậy muộn và ngủ muộn, tích trữ lương thực để ăn rả rích, nằm dài đọc sách cả ngày, được tiền mừng tuổi đếm đi đếm lại. Tôi ngại khi thấy những người thường ngày chẳng ưa gì nhau, đến Tết lại xúng xính chúc nhau những điều tốt đẹp. Tóm lại, khi lớn lên thì dịp Tết với tôi dường như trở nên cũ kỹ, nhàm chán và áp lực.

Nhưng, sáng nay đi làm thấy người ta bán hoa đào, thì cảm giác hào hứng với Tết lại trở về. Năm nay hoa đào xuống phố muộn, hình như do trời lạnh và cũng do kinh tế khó khăn, mọi người chờ thưởng rồi mới có tiền sắm Tết. Dù gì đi nữa, cái màu hồng rưng rưng quen thuộc cũng đã về.

Ngày Tết đường phố lúc nào cũng đông bất kể giờ giấc, mọi người nháo nhác thấy rõ. Chính vì thế mới thấy được sự khác biệt giữa trước Tết và ngày đầu năm mới. Sớm mùng Một đường phố vắng tanh, quang đãng, thanh bình như trong những bức ảnh Hà Nội cũ. Bận rộn tíu tít trước Tết mới thấy quý cái thở phào nhẹ nhõm vào chiều Ba mươi khi đã xong hết hàng trăm việc có tên cũng như không tên. Nhớ nhung thuở bé sung sướng mới thấy giờ mình đầy trách nhiệm và lớn thế nào.

Ngày Tết, tôi hạnh phúc nhất là khi có bố mẹ. Ngày xưa sáng mùng Một bố mẹ luôn dậy sớm hơn bọn tôi, ngồi đợi dưới nhà. Khi hai chị em xuống, bố sẽ mừng tuổi, khoản lì xì đầu tiên trong năm mới của hai chị em. Cả nhà cùng ngồi xem chương trình Tết, bọn tôi luôn ghi lại lịch phim ảnh để lúc nào không đọc sách hay ngủ thì xem phim. Bây giờ có gia đình, tôi đón giao thừa và sáng mùng Một với bố mẹ chồng. Về đây tôi mới không đi chơi cùng bạn bè đêm giao thừa nữa mà tham gia thắp hương, đứng xuýt xoa trong cái lạnh căm căm dày đặc hương trầm, mắt cay xè vì thức khuya và nghe tiếng pháo hoa xì – đùng xa xa. Rồi sau đó bố hạ con gà luộc xuống, cả nhà xé ăn với uống rượu vang. Rồi sáng sớm chúng tôi mừng tuổi ông bà, ông bà mừng tuổi cháu nội. Tôi rất thích không khí này. Bố mẹ tôi rất ít biểu lộ tình cảm bằng lời nói, ngược với bố mẹ chồng. Tôi thấy quen và thích cách có thể nói ra dễ dàng: “Bố yêu con”, “Mẹ yêu con”, “Cảm ơn con” vì những giây phút đó rất tình cảm.

Tết có nhiều thứ đáng chán, nhưng luôn được bù lại bằng đêm giao thừa với sáng mùng Một, và bây giờ là bằng cả những giờ nghỉ ngơi bên con trai. Thế mà tôi lại quên mất, lại chán ngán cho đến khi gặp cái xe đạp hồng rực màu hoa đào này.